Đa dạng sắc màu "Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần thứ I"

Tình đến thời điểm này thì hầu hết hệ thống sự kiện các chương trình chính đang tất bật chuẩn bị diễn ra trong “Festival Dừa Bến Tre lần III năm 2012”, trong đó “Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần thứ I” cũng nằm trong chuỗi những sự kiện đó. Theo tin từ Ban Tổ chức hiện tại đã có 29 đơn vị, doanh nghiệp và cá nhân trong ngoài tỉnh đăng ký tham gia 41 gian hàng ẩm thực. Có gian hàng đăng ký thi “Gian hàng xuất sắc”.

“Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần I” sẽ khai mạc vào lúc 08 giờ ngày 05/4/2012 và kết thúc lúc 22 giờ ngày 09/4/2012. Địa điểm diễn ra liên hoan ẩm thực nối liền với khu tổ chức sự kiện “Nghệ thuật sắp đặt con dường dừa” tại công viên Hùng Vương, nằm trên đường cùng tên bên bờ sông Bến Tre, thuộc địa bàn phường 7, thành phố Bến Tre (đoạn cầu Bến Tre 2).

Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần này, ngoài sự tham gia của các đơn vị, doanh nghiệp chủ lực của tỉnh như: Nhà hàng Hàm Luông, Đồng Khởi, Bến Tre, Đông Châu, Nhà hàng Nổi, Cồn Phụng, Nhà hàng The Champagne và Hội Liên hiệp Phụ nữ các huyện, thành phố Bến Tre, các đơn vị, cá nhân khác trong tỉnh; các tỉnh bạn như: Vĩnh Long, Long An, Bình Dương, Làng Việt Tiền Giang, Sóc Trăng (tham gia 03 đơn vị: Ẩm thực Sài Gòn, Vườn ẩm thực 36, Công Du lịch Liên Việt), Tp. Hồ Chí Minh cũng có 03 đơn vị tham gia.

Với tên gọi “Liên hoan ẩm thực xứ dừa” nên hầu hết các đơn vị tỉnh nhà đăng ký món ăn đều có chế biến món đặc trưng có nguyên liệu dừa. Lướt qua phiếu đăng ký các món ăn của các đơn vị, có thể nhận thấy sự phong phú đa dạng của ẩm thực xứ dừa lần này. Trong đó có nhiều món ăn mang đậm chất dân dã, truyền thống như: Bánh xèo, bánh tét, bánh canh nước cốt dừa tôm - cua, lươn um nước cốt dừa, ốc tẩm dừa, cơm lá dứa nước dừa, cá nướng…. Cũng như cùng với sự góp mặt chế biến chất lượng các món ăn đặc trưng, hấp dẫn, bắt mắt, trang trí sang trọng, nhưng rất cầu kỳ và rất nghệ thuật của các nhà hàng trong tỉnh giới thiệu trong thực đơn như món: Đuông chiên bơ, đuông dừa nhúng nước nắm, gà ác tiềm ớt hiểm trong trái dừa, gà cuộn lá dứa cốt dừa, vịt tẩm dừa lá cách, xôi phòng, .… Hay các món ăn được chế biến từ các loại cá: Hắc cấy, cá bốp, cá lóc,… nhúng nước dừa, tép đất ủ dừa hay các món quay bằng nước dừa cũng được các đơn vị đưa vào thực đơn giới thiệu và phục vụ rất hấp dẫn.

Nấm mối là một trong những sản vật độc đáo mà thiên nhiên đã ban tặng cho vùng đất xứ dừa, là loại nấm mọc tự nhiên, theo mùa, mà mùa này rất hiếm, cũng được các nhà hàng của tỉnh nhà đưa vào chế biến, giới thiệu trong dịp này. Hay món cơm nấu trong trái dừa với nước dừa cũng rất hấp dẫn vô cùng. Thú vị nhất là sự tham gia các món ăn rất đặc trưng của từng vùng, miền khác nhau như: Bún nước lèo, bánh pía, thức ăn nhanh… (Sóc Trăng); hủ tíu Mỹ Tho, chả làng việt (Tiền Giang); chả giò sữa dừa, khoai mì gân… (Long An); rồng vàng Phương Nam (Vĩnh Long), thức ăn nhanh của Tp. Hồ Chí Minh…. Các gian hàng ẩm thực của Hội Liện hiệp Phụ nữ các huyện, thành phố Bến Tre cũng giới thiệu thực đơn các món ăn, thức uống rất đặc trưng, rất truyền thống, dân dã … cũng không kém phần hấp dẫn.

Ngoài các gian hàng giới thiệu phục vụ các món ăn, còn có các gian hàng thức uống giải khát như: nước dừa tươi, dừa xiêm dứa, nước ép trái cây, nước mía siêu sạch…. Các món tráng miệng rất ngon như: rau câu dừa, kem, bánh flan dừa, các loại chè nước cốt dừa, hay các loại bánh làm từ nguyên liệu dừa, sẽ góp phần phong phú đa dạng sắc màu của liên hoan ẩm thực xứ dừa.

Mỗi gian hàng tham gia ẩm thực xứ dừa là mỗi đề tài khác nhau, cách  chế biến món ăn, thức uống, đến nghệ thuật trang trí đều mang đậm phong cách riêng của từng đơn vị, địa phương vùng, miền. Liên hoan ẩm thực xứ dừa sẽ là nơi quy tụ nhiều món ăn ngon của từng vùng miền, nhất là những món ăn miệt vườn của vùng sông nước cây trái xứ dừa và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đây sẽ là nơi hội ngộ các giá trị văn hoá ẩm thực, các thương hiệu ẩm thực, do chính các đầu bếp chuyên nghiệp tại các nhà hàng và các đầu bếp không chuyên miệt vườn thứ thiệt tham gia chế biến và trình diễn nghệ thuật thao tác các món ăn.

Hy vọng với sự tham gia tích cực, trang trí đẹp, chế biến các món ăn, thức uống đặc trưng, hấp dẫn, chất lượng, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, giá cả phù hợp, cùng với phong cách phục vụ lịch sự, thâm tình mến khách thì “Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần thứ I” sẽ thu hút du khách gần xa đến thưởng thức và để lại ấn tượng đẹp với xứ dừa Bến Tre.

Ấn tượng ẩm thực xứ dừa năm 2012

Tháng tư là tháng tưng bừng những ngày hội của cả nước hướng về kỷ niệm ngày Miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước (30/4/1975). Năm 2012, hòa chung không khí tưng bừng rộn ràng của những ngày hội tháng 4, xứ dừa Bến Tre đang ráo riết triển khai các hoạt động trong chuỗi “Festival Dừa Bến Tre lần III năm 2012” để góp phần chào mừng kỷ niệm 37 năm ngày Miền Nam hoàn toàn giải phóng (30/4/1975 – 30/4/2012).

Năm 2012 "Festival Dừa Bến Tre lần III" sẽ tổ chức qui mô và có sự góp mặt của các tỉnh có diện tích trồng dừa khá lớn. Có thể nói đây là tuần lễ diễn ra nhiều sự kiện đặc sắc hấp dẫn, trong đó có “Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần thứ I”.  Với 02 lần kinh nghiệm  tổ chức hội thi và liên hoan ẩm thực dừa (năm 2009, 2010) đã nhanh chóng tạo được nhiều tiếng vang, gây ấn tượng với nhiều du khách đến Bến Tre.

Sự chuẩn bị ráo riết cho Khu “Liên hoan ẩm thực xứ dừa" lần này khá qui mô, song hành cùng với các sự kiện khác diễn ra trong “Festival Dừa Bến Tre”. Đây là một trong những hoạt động thú vị, đặc sắc, là tạo sân chơi nghệ thuật ẩm thực cho các doanh nghiệp, nhà hàng - khách sạn, đơn vị kinh doanh ăn uống trong và ngoài tỉnh, Hội Liên hiệp Phu nữ các huyện, thành phố Bến Tre về đây giới thiệu nét văn hóa ẩm thực đặc sắc đa dạng, cũng như biểu diễn thao tác tay nghề thông qua các món ăn của từng vùng, miền khác nhau mà chủ yếu là vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Các gian hàng bằng nhà dừa (khu A)“Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần thứ I” năm 2012.
Tại Công viên Hùng Vương, Phường 7 – Tp Bến Tre (đoạn cầu Bến Tre 2).

Hiện tại Khu “Liên hoan Ẩm thực xứ dừa lần thứ I" đang bắt đầu lắp đặt các gian hàng ẩm thực và sẽ có sự tham gia của trên 40 gian hàng. Điều sẽ làm du khách ấn tượng nhất là khu "Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần I" sẽ diễn ra giữa không gian rộng, thoáng mát, bên cạnh tái hiện cảnh trí nghệ thuật sắp đặt hình ảnh “Con đường dừa” nằm trên công viên Hùng Vương bên bờ sông Bến Tre hiền hòa thơ mộng. Các gian hàng ẩm thực được làm hoàn toàn bằng vật liệu dừa (khung nhà) và mái lợp bằng lá dừa nước của xứ dừa. Du khách đến với khu ẩm thực xứ dừa sẽ được thưởng thức các món đặc sản, đặc sắc, hấp dẫn vừa được ngắm cảnh không gian nơi đây, hít thở không khí trong lành thoáng mát, chắc chắn du khách sẽ hài lòng, nhớ mãi. Bên cạnh là nghệ thuật chế biến thức ăn, pha chế nước uống cũng được các gian hàng trổ tài thao tác biểu diễn các món ăn theo văn hoá ẩm thực của địa phương mình. Hay sự có mặt của những tay nghề miệt vườn thứ thiệt thao tác tỉa rau, củ, quả  rất độc đáo ...  “Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần thứ I” còn có chấm giải “Gian hàng xuất sắc” cho các đơn vị đăng ký tham gia.

Các gian hàng bằng nhà dừa (khu B)“Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần thứ I” năm 2012 - tại Công viên Hùng Vương, Phường 7 – Tp Bến Tre (đoạn cầu Bến Tre 2).

"Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần I" năm 2012 khai mạc lúc 09 giờ ngày 05/4/2012 và bế mạc lúc 22 giờ ngày 09/4/2012, được tổ chức 02 khu (A và B), đều nằm trên công viên Hùng Vương bên bờ sông Bến Tre (đoạn Cầu Bến Tre 2). Ban Tổ chức sẽ bàn giao cho các đơn vị đăng ký tham gia gian hàng ẩm thực từ ngày 25/3 đến 30/3/2012. 

Tham gia "Liên hoan ẩm thực xứ dừa lần I", nếu đơn vị có các tiết mục biểu diễn (trình bày cách chế biến món ăn, tiết mục văn hóa địa phương,…) đăng ký với Ban Tổ chức cụ thể thời gian, nội dung biểu diễn để Ban Tổ chức sắp xếp biểu diễn phục vụ khách hàng vào đêm 06, 07, 08/4/2012. Đây cũng sẽ là cơ hội đầy ý nghĩa, giúp các đơn vị học hỏi, trao đổi kinh nghiệm với các tay nghề khác nhau ở nhiều vùng miền khác nhau, đặc biệt là vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Từ đó, đưa được nghệ thuật chế món ăn thành một nét văn hoá đặc trưng và trở thành món ăn tinh thần cho chương trình "Festival Dừa Bến Tre lần III" thành công.

Hình ảnh các món ăn qua 02 lần tổ chức ẩm thực xứ dừa năm

2009 - 2010

 

 

 

Bến Tre và ẩm thực dừa

“Thấy dừa lại nhớ Bến Tre”. Chẳng biết tự bao giờ, Bến Tre được xem là “thủ đô dừa” của Việt Nam. Có người cắc cớ hỏi “Sao không gọi Bến Tre là Bến Dừa?”.  Từ xa xưa, vùng đất này đã có người ở, sau đó dừa mới đến sinh sôi. Những người tiên phong mở đất đi bằng đường thủy, dừng chân tại bến thuyền có nhiều gốc tre. Tên gọi Bến Tre bắt nguồn từ đó. Festival Dừa Bến Tre lần III năm 2012 sẽ diễn ra từ 18 giờ ngày 04/4 đến hết ngày 10/4/2012 tại thủ đô dừa. Đây được xem là Lễ Hội Dừa Việt Nam với nhiều điểm nhấn như “Triển lãm sản phẩm dừa”, “Triển lãm thành tựu ngành dừa”, “Ẩm thực dừa”, hội thảo “Chuỗi giá trị dừa”, “Thời trang dừa”, “Con đường dừa”… Bỏ qua phần khai mạc và bế mạc rập khuôn kiểu sân khấu hóa + truyền hình trực tiếp; nếu biết cách tổ chức, chỉ riêng “Ẩm thực dừa” cũng đủ thu hút khách du lịch về Bến Tre.

Với dừa, các nghệ nhân có thể sáng tạo ra hàng ngàn sản phẩm, từ bình dân đến cao cấp. Tha hồ mà ngắm nghía, tìm hiểu và có thể “rinh” vài món về làm kỉ niệm hoặc trang trí nhà cửa. Từ cơm dừa, các nhà khoa học đã chế thành cả trăm mặt hàng thực phẩm, thực phẩm chức nắng và cả chữa bệnh. Cơm dừa tươi nghiền rồi sấy khô đóng gói,  dùng cho công nghiệp bánh kẹo hoặc thực phẩm ăn trực tiếp. Nước cốt dừa ép từ dừa tươi tiệt trùng, xử lý thành sữa dừa ngon - bổ. Sữa dừa cô đặc thành bột vừa dinh dưỡng, vừa tiện lợi. Nước cốt dừa đậm đặc chế biến thành kem dừa, “ăn là ghiền”; nhất là kem dừa sáp, rất riêng, rất thơm và bổ dưỡng. Ngoài ra còn có phô mai dừa, yourt dừa… Các loại thạch dừa là món ăn tráng miệng tuyệt vời, giúp tiêu hóa tốt, chống béo phì. Tôi khoái nhất là món “rau câu dừa”. Trưa nắng, nuốt miếng rau câu dừa tới đâu là hạ hỏa tới đó. Tôi có thể ăn mỗi bữa một trái và cả tuần như vậy!

Nhiều người ghiền nước dừa nên đi đâu cũng mang dừa theo. Không có dừa tươi thì dùng tạm dừa đóng hộp, dù hương vị không trọn vẹn nhưng cũng đỡ thèm. Dừa xuất hiện trong mâm ngũ quả “CẦU (mảng cầu) - VỪA (dừa) - ĐỦ (đu đủ) - XÀI (xoài)” để tri ân Trời Đất và tổ tiên vào dịp giao thừa. Trong những ngày Tết, các món mứt dừa truyền thống không thể thiếu trong mỗi gia đình. Festival dừa lần này có các cuộc thi lạ như “Ăn kẹo dừa”, “ Hái dừa”, “ Bổ dừa”, “Thời trang dừa”…. Những người răng yếu hoặc răng giả chỉ nên dùng kẹo dừa loại mềm, độ dẻo vừa phải. Bởi kẹo dừa có mấy chục loại, độ dẻo, độ cứng khác nhau; màu sắc và hương vị cũng khác. Lần đầu tiên Bến Tre sẽ trình làng loại nước dừa lấy từ hoa còn gọi là mật hoa dừa. Cũng giống như nước thốt nốt, mật hoa dừa lấy từ hoa. Hoa dừa khi nở xòe ra như pháo bông, được buộc túm lại, kính thích rồi vạt đầu. Mật từ các cuống sẽ nhỏ từng giọt xuống ống bương bên dưới. Mỗi ngày lấy nước vào đầu giờ sáng và cuối giờ chiều. Dừa ra hoa quanh năm nhưng vào mùa nắng mới có nhiều nước; trời càng nắng, nước càng ngon. Mỗi cây có cả chục hoa, cứ mỗi hoa là một ống bương đựng mật. Mật dùng để uống giải khát, tốt nhất là uống lúc sáng sớm. Mật ngọt dịu, thơm nhẹ nhàng, mát rượi, chảy từ lưỡi xuống toàn thân, rất đã. Mật nấu cô đặc thành đường dừa, dùng để uống trà, nấu chè thi trên cả tuyệt vời, ăn đứt đường mía, đường cát. Người Khmer làm rượu thốt nốt gọi là nước thốt nốt chua - khách du lịch gọi là “Bia Pochengtong”- tên sân bay quốc tế ở Phnom Penh. Mật hoa dừa ở Bến Tre cũng được chế thành rượu vang độc đáo, chỉ Bến Tre mới có. Tại sao không gọi là “Bia dừa Bến Tre” nhỉ?

Cơm dừa khô được ép thành dầu dừa - một sản phẩm có công dụng đa năng. Có dầu dừa khô, dầu dừa tinh khiết và bánh dầu dừa. Bánh dầu dừa là phần bã sau khi ép dầu, dùng làm thức ăn gia súc hoặc trộn làm phân bón cây. Dầu dừa khô được tinh luyện, khử màu, khử mùi thành dầu ăn và chế biến các sản phẩm sử dụng trong công nghiệp. Dầu dừa thô, ép theo phương pháp khô còn dầu dừa tinh khiết, ép theo phương pháp ướt, không màu, có mùi đặc trưng, giá gấp 4 lần dầu dừa thô. Đây là thực phẩm chức năng được xem như thần dược với nhiều công dụng. Không chỉ ngừa bệnh tim mạch, béo phì, cholestoron, sars… mà còn kìm hãm sự phát triển của bệnh HIVAIDS. Dầu dừa tinh khiết là cứu tinh để chăm sóc, làm đẹp da, làm đẹp tóc… số 1 của phụ nữ. Với 50% acid clauric, dầu dừa có khả năng kháng nấm, vi khuẩn, virus; giúp làm lành và phục hồi các vết thương; rất tốt để điều trị các vùng da bị mụn, viêm, chàm…. Dầu dừa là lựa chọn số 1 để dưỡng da mặt, tẩy trắng, dưỡng môi (khi bị nứt, khô), dưỡng ẩm toàn thân, dưỡng da tay, da chân, tẩy tế bào chết, dưỡng tóc - ngăn ngừa tóc khô và chẻ ngọn. Những mái tóc đen mượt, óng ả của các cô gái Bến Tre đều được chăm chút hàng ngày từ dầu dừa. Nhiều người còn khẳng định: “Mỗi sáng ngậm một muỗng dầu dừa rồi nhai thật kỹ thì có thể phòng và chữa được bá bệnh”. Dầu dừa có nhiều công dụng, nhưng phải biết cách dùng và tùy thuộc thể trạng từng người. Những người bị đái tháo đường, cao huyết áp, béo phì, xơ vữa động mạch, cao tuổi, tiêu chảy, suy nhược, phụ nữ mang thai…cẩn trọng khi sử dụng dầu dừa.

Gần đây, Bến Tre còn nổi tiếng rượu dừa, độc đáo từ bao bì tới chất lượng. Có cả những Công ty chuyên sản xuất loại rượu đặc trưng này. Rượu dừa phải làm từ dừa xiêm, trái tuy nhỏ, nhưng nước ngọt, chất lượng mới đậm đà. Dừa hái ở vườn, lột sạch vỏ xơ, chà bóng gáo, dùng dao khoét nhẹ lỗ trên đầu trái để đưa men vào rồi bít lại. Men làm rượu dừa là men nấu rượu gạo pha với rượu nếp cái. Tùy trái dừa to nhỏ mà men ít hay nhiều cho vừa đủ. Ít quá, rượu nhạt thếch. Nhiều quá, rượu đáng ngét. Rượu dừa phải ủ nơi mát và kín gió, sau 8 ngày mới dùng được. Cũng có thể làm rượu dừa đóng chai bằng cách bổ trái, lấy cơm dừa và nước dừa ủ chung với men. Một tuần sau thì chưng cất như nấu rượu gạo nhưng chất lượng thua xa rượu dừa ủ nguyên trái. Rượu trái dừa được hâm nóng hoặc ủ lạnh -  uống càng phê, ngọt ấm, thơm tê, dịu mát. 

Ở Bến Tre, dừa góp mặt trong vô số món ăn. Có người quả quyết “hơi thở của con gái Bến Tre phảng phất hương dừa. Cả tóc và da thịt cũng vậy?” Do đặc thù về thổ nhưỡng, chỉ có dừa Bến Tre mới làm được những loại kẹo ngon nhất, cơm dừa Bến Tre có giá trị cao nhất, cả tiêu dùng nội địa và xuất khẩu. Nước dừa và nước cốt dừa có mặt trong tất cả các món ăn ở Bến Tre từ cơm, canh, xào, kho cho đến chè, bánh. Hình như chẳng có loại chè, loại bánh nào ở vùng đất này không có nước cốt dừa? Cơm dừa xắt lát, kho chung với cá hoặc thịt heo gắn liền với tuổi thơ bao thế hệ. Mẹ kho khéo và ngon đến mức, lũ trẻ chỉ khoái ăn cơm dừa vì bao nhiêu tinh túy của cá và thịt đã chuyển qua dừa. Nhiều món ngon mới kể đã chảy nước miếng. Mà phải ăn ở Bến Tre, do người Bến Tre chế biến, hít thở không khí Bến Tre, chung quanh rợp bóng dừa mới đã. Đảm bảo ăn một lần là khoái, ăn hai lần là ghiền. Không chỉ khoái và ghiền các món ngon từ dừa mà còn nhớ và mê cả người chế biến.

Khai vị với rượu dừa trái có các món gỏi dừa mà ngon nhất là gỏi củ hủ dừa. Tiếp đó là các món ốc xào dừa mà ốc leng là số một, rồi đến nghêu luộc nước cốt dừa. Món mặn thì ăn cả tuần chưa hết thực đơn. Nào tép rang dừa, phải là tép tươi, còn nhảy lách tách mới đúng bài. Rồi thịt kho nước cốt dừa - còn gọi là thịt kho tàu, củ hủ dừa hầm bắp giò heo. Các loại cá kho nước cốt dừa, cá lòng tong chiên dừa, tôm càng xanh luộc trong trái dừa… Rồi nấm mối (dưới gốc dừa) xào lá cách, nấm mối nướng nước dừa. Cầu kỳ hơn thì có các món chế biến từ chuột dừa - loài chuột chuyên trèo cây ăn cơm dừa, thịt thơm ngon và rất dừa. Các món chế biến từ đuông dừa - xưa chỉ dùng tiến vua. Cúm núm quay nước dừa, rắn mối nấu cháo đậu xanh dừa hoặc xào nước cốt dừa. Các món chế biến từ ếch, ong non, rắn nước…với dừa. Những trái dừa vạt đầu, được ném xuống ao. Loài cá bống hoặc ếch chui vào, rỉa cơm mà lớn nên thịt ngon không thể tả, nhưng ngày càng hiếm.

Cơm dừa được nấu từ gạo vo bằng nước dừa rồi cho vào trái, để nước dừa tươi vừa đủ, đậy lại đem chưng. Cơm dừa xiêm là ngon nhất. Gạo mới, dẻo thơm, nấu trong trái dừa xiêm vừa tuổi nạo, tươi rói. Cơm dừa xiêm ăn với các món “độc” chế biến từ dừa thì “ngon điếc tai”. Món tráng miệng cũng tha hồ lựa chọn. Nào “chuối xào dừa”, chè “bí ngô nước cốt dừa”, chè “bà ba dừa”, chè thưng dừa và kính thưa các lọai chè. Chè nào cũng có nước cốt dừa. Rồi kính thưa các lọai bánh. Từ bánh tét, bánh ít, bánh bò dừa nướng, bánh xèo củ hủ dừa cho đến bánh kem. Hễ bánh nào có bột, có đường là có nước cốt dừa. Từ lâu, dừa đã trở thành đặc trưng của ẩm thực Bến Tre. Chỉ cần biết cách khai thác “các món ngon từ dừa” thì du lịch Bến Tre nói chung và “Festival Dừa Bến Tre lần III  năm 2012” cũng tha hồ đón khách. Dĩ nhiên phải nỗ lực đồng bộ, từ dịch vụ đến giao thông, từ vệ sinh môi trường đến an toàn thực phẩm, từ quy họach đầu tư đến thái độ phục vụ. Tháng 4/2012 này, nhất định tôi sẽ về Bến Tre để thưởng thức những món ngon từ dừa, thèm lắm rồi!!!

Một số món ăm từ nguyên liệu dừa:

Tác giả: Nguyễn Văn Mỹ

Cùng khám phá "Ốc gạo" cồn Phú Đa

Thiên nhiên ban đã tặng cho vùng đất xứ dừa Bến Tre có 04 con sông lớn bao bọc xung quanh (sông Hàm Luông, Cổ Chiên, Ba Lai, Sông Tiền) và rất nhiều sông, rạch lớn, nhỏ chằn chịt. Chính những dòng sông lớn hiền hòa ấy đã mang nặng phù sa bồi đắp và hình thành trên xứ sở này nhiều vùng đất cồn. Và Bến Tre là một trong những vùng đất có nhiều phù sa màu mỡ và nguồn tài nguyên sinh thái phong phú, đa dạng. Trời đất cũng ban tặng cho nơi đây khí hậu hiền hòa và trong lành. Đây cũng là điều kiện thích hợp cho các sinh vật quý hiếm đến sinh trưởng. Và “ốc gạo” là một trong những loài thủy sản đã đến cư trú và sinh sản ở vùng nước ngọt Bến Tre, đặc biệt là tại cồn Phú Đa, xã Vĩnh Bình, huyện Chợ Lách. Có thể xem “ốc gạo” như là một trong những sản vật khá quý hiếm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long nói chung hay Bến Tre nói riêng.

Tìm hiểu và nghiên cứu từ tư liệu, ốc gạo là loài sinh vật sống trong môi trường tự nhiên, sinh trưởng ở một số vùng ĐBSCL như: Bến Tre, Tiền Giang, Đồng Tháp, An Giang…. Cũng là ốc gạo, nhưng mỗi nơi ốc gạo có vị khác nhau. Theo nhận xét của nhiều người thì ngon nhất (ngọt, béo, giòn) vẫn là con ốc gạo ở cồn Phú Đa thuộc xã Vĩnh Bình, Chợ Lách, Bến Tre.

Cồn Phú Đa nằm bên dòng sông Cổ Chiên, quanh năm nước ngọt, dòng chảy ổn định, hạt cát mịn màng và trở thành miền đất hứa của con ốc gạo tự bao giờ chẳng ai rõ. Theo lời kể của những người trong nghề thì ốc gạo sống ở đáy sông (ở phần cát sình), cách mặt nước sâu khoảng 06m. Thông thường cứ cách bờ khoảng 20 mét là có ốc gạo, nước chảy xiết thì ốc vùi xuống cát sình, nước lũ lên thì ốc gạo bò lên thậm chí tận cả mé sông. Đặc biệt, mưa nhiều nước đục thì ốc gạo càng mập. Thời gian khai thác ốc gạo ở cồn Phú Đa đông ken nhất là từ tháng 5 - 7 âl. Ốc gạo ở đây có vỏ màu xanh biếc, ruột vàng óng ánh, phần thịt phía trên, thịt ốc gạo lại vừa ngọt, vừa béo, giòn, phần phía dưới hơi đăng đắng, nhưng khi ăn không ai lể bỏ phần này cả, vì chính cái vị đăng đắng ấy là “đặc trưng” làm cho ốc gạo Phú Đa ngon hơn.

Đến mùa bắt ốc gạo, hãy đến với vùng đất này để tận mắt dõi theo từng công đoạn, từng thao tác, mà đối với nghề này có thể nói như một “kỳ công lặn bắt ốc”.  Bắt ốc gạo cũng có cách thức riêng, nếu nghe cái tên hay kiểu, cách bắt ốc dân gian xưa kia gọi thì kỳ thú vô cùng và hình như cách bắt ốc các nơi đều cũng na ná nhau.

Cách bắt ốc gạo dân gian mà từ xưa gọi là “lặn cồng cộc”: Cứ mỗi đôi một xuồng cùng nhau chèo ra sông tìm chỗ giữa hai vồng đất bồi nổi cao, cắm sào neo xuồng lại. Mỗi người hít lấy một hơi dài, lặn sát đáy sông cỡ vài sải sâu, bám lấy vào cây sào đã cắm, một tay dùng “lợi cào” hình cánh cung xốc xuống mặt cát đáy sông. Cứ như vậy, ốc trong cát bị xốc rơi vào lưới phía sau lợi. Lặn chừng mươi hơi, khi đã hết ốc quanh sào, hai người trồi lên, chống xuồng tìm nơi khác để bắt tiếp. Bắt ốc gạo cách này rất cực nhọc, mỗi buổi lặn hàng trăm hơi, da thịt ngấm nước mềm nhão, thỉnh thoảng bị con ốc hở môi trên cắt vào tay ngọt xớt như dao lam cứa phải. Có lẽ do lặn hụp dưới nước hoài như con cồng cộc bắt cá dưới sông, nên người ta ví cách lặn này có cái tên như vậy.

Hay dân gian còn có cách “lặn điên điển”: Thường là những người đàn bà đơn chiếc, không có người lặn đôi. Họ tìm chỗ cắm sào, neo xuồng, rồi buộc dây ngang lưng, đeo vào cổ chiếc giỏ tre, quay mặt về hướng ngược nước, hai tay đập như con điên điển. Sau đó, lấy sức lặn sát đáy sông, tranh thủ dùng hai tay quơ quào hốt ốc bỏ vào giỏ, vừa hết hơi trồi lên mặt nước, trút giỏ ốc vô xuồng rồi lặn tiếp.

Hai cách lặn dân gian trên, là những cách bắt ốc có từ thời xưa. Bây giờ người ta sáng tạo bắt ốc hiện đại hơn, bài bản và với quy mô lớn như: Họ dùng ghe gắn máy mạnh, dùng cào lớn, răng đinh, rọ dài rà sát đáy sông. Sử dụng “tời” kéo cào lên, đổ ốc vào khoang, quay ghe cào luồng khác. Tuy cách đánh bắt này không làm cạn kiệt dần nguồn ốc gạo thiên nhiên, song ít nhiều cũng có ảnh hưởng, tổn thương đến ốc gạo như: Cào răng đinh vét cả ốc nái, đâm nát vỏ ốc non, bất chấp thời kỳ ốc sinh sản…, nên ngày nay vẫn còn  rất nhiều người sử dụng phương pháp đánh bắt dân gian.

Từ những con ốc gạo được khai thác, qua bàn tay khéo léo của các bà, các chị xứ cồn, đã tạo ra phong phú các món ăn từ ốc gạo, nhưng rất đỗi mộc mạc, vô cùng ngon, hấp dẫn và thú vị. Cách chế biến món ăn từ ốc gạo rất đơn giản, tuy nhiên muốn có được ốc gạo ngon, thì cũng phải kỳ công như: Khi mua về phải ngâm rửa ốc gạo cho sạch cát, việc này đòi hỏi phải có thời gian, ngâm lâu thì ốc sẽ càng sạch. Theo cách dân gian thì khi muốn rửa ốc gạo nhanh, sạch nhớt thì bằng cách giã trái ớt cho vào nước ngâm hay dùng nước vo gạo ngâm thì ốc sẽ sạch hơn. Nhưng theo kinh nghiệm của giới chế biến và sành ăn, ngon nhất, sạch nhất, trong ốc không còn cát, thì phải dùng 01 thau nước sạch, 01 cái rổ để ốc vào ngâm vào trong thau nước, để đáy rổ không chạm vào đáy thau (cách khoảng 05 cm), để ốc nhả hết cát ra, cát sẽ rớt xuống đáy thau, ốc không ngậm lại được. Thời gian ngâm để ốc nhả cát ra tốt nhất từ 03 giờ đồng hồ đến nửa ngày hay qua đêm càng tốt.

Phải công nhận rằng, ốc gạo đã sạch rồi thì vô tư chế biến các món ăn và tự tin dùng thỏa thích. Thông thường thì ốc gạo được chế biến rất đơn giản, dễ làm, ăn ngon, hấp dẫn:

* Ốc gạo luộc:

Luộc là một trong những cách đơn giản nhất và dễ chế biến nhất. Khi sử dụng món này thì chúng ta mới thấm hết đầy đủ vị ngon, ngọt, giòn, béo mà con ốc gạo mang lại. Đối với món này khi luộc để thêm tí gừng hay lá xả thì thơm, ngon, hấp dẫn vô cùng. Chấm ốc gạo luộc với nước mắm xả ớt hay muối tiêu chanh hoặc nước chấm chế biến từ cơm mẻ rất ngon và độc đáo. Để thêm phần làm cho hương vị món ăn được đậm đà hơn, có người khi chế biến món ốc gạo luộc còn rưới mỡ hành lên để làm món ốc gạo đậm đà và béo hơn.

* Cháo ốc gạo:
Sau khi lể ốc ra khỏi vỏ (lể ốc gạo còn tươi hay đã luộc rồi cũng được). Bắt sẵn nồi cháo trắng, đến khi cháo nhừ thì chỉ việc cho ốc gạo vào, thêm vài lát gừng xắt sợi nêm cho vừa khẩu vị là có thể ăn ngay. Món này chế biến không cầu kỳ nên rất được ưa chuộng và ăn kèm với rau sống, giá, hẹ, bắp chuối sắt… rất hấp dẫn.

* Ốc gạo xào nước cốt dừa:
Món này không khó làm, dễ ăn, có vị béo thơm từ nước cốt dừa kết hợp với vị béo của ốc gạo, sẽ thích thú hơn. Để món ăn này ít ngán, khi chế biến cho thêm xả, ớt vào sẽ làm cho người ăn không thấy ngán. Đối với món ốc gạo xào nước cốt dừa này cách ăn phải dân dã, phải dùng tay bóc ăn mới thú vị, bởi vì vừa chấm vừa mút phần nước cốt bám từ vỏ ốc thì mới cảm nhận đủ hết hương vị từ món ăn này mang lại. Cách ăn này có lẻ nhiều người cho là không hợp vệ sinh, nhưng lại được nhiều người thích.

* Bánh xèo ốc gạo:
Đây là món ăn mà hình như du khách nào đến cồn Phú Đa cũng không thể bỏ qua, bởi gì nhân của bánh xèo là con ốc gạo, nhân bánh này còn có thêm củ hũ dừa bổ sung vào, nên bánh xèo ở đây vừa béo, thơm từ chất liệu dừa, vừa béo từ thịt ốc gạo, vừa ngọt từ củ hủ dừa, nên ăn rất tuyệt. Bánh xèo ở đây ăn với các loại rau thơm, các loại rau vườn và chấm nước mắm tỏi, ớt, được pha chế vừa miệng. Bánh xèo thì ai cũng biết đến, dễ làm, lúc nào chế biến cũng được, nhưng bánh xèo nhân ốc gạo thì không phải lúc nào cũng có, chỉ đến mùa thu hoạch ốc gạo thì mới có món bánh xèo nhân ốc gạo. Món khoái khẩu bánh xèo ở cồn Phú Đa sẽ làm du khách luôn nhớ hoài.

* Ốc gạo cuốn bánh tráng với dừa nạo chấm tương:

Việc chuẩn bị món ăn này cũng khá đơn giản. Đầu tiên, luộc ốc cho chín, sau đó lể ruột ốc ra dĩa. Món này không thể thiếu các loại rau vườn như: rau thơm, rau răm, khế, chuối chát, đọt choại, đọt cóc… rửa sạch để ăn kèm, đặc biệt bún, bánh tráng và dừa nạo là không thể nào thiếu được. Khi ăn, dùng bánh tráng nem mềm, đặt lên đó các loại rau, bún, ốc và dừa nạo, cuộn tròn lại…, rồi chấm nước mắm chua có cà rốt và củ cải trắng sắt sợi nhuyễn, hay nước nắm pha sả, ớt vào hoặc tương hột xay nhuyễn, pha chế vừa ăn. Vị bùi, béo, ngọt của ốc, vị béo của dừa nạo, mùi thơm của các loại rau, vị chua của khế, vị chát của chuối… hòa cùng hương thơm của nước chấm sẽ làm nên một món gỏi cuốn ốc gạo độc đáo, lạ và ngon vô cùng.

* Gỏi ốc gạo trộn bắp chuối và lá gừng:

Sau khi luộc chín ốc gạo, lể ốc bỏ vỏ, hành tây, ớt, lá gừng, cắt sợi trộn với bắp chuối và ốc. Pha nước mắm với chanh, đường, tỏi, ớt. Rưới hỗn hợp lên gỏi, cho rau thơm sắt nhuyễn vào rồi trộn đều. Cho đậu phộng rang, hành phi lên mặt. Gỏi ốc gạo lá gừng ăn với bánh tráng mè, có thể chấm thêm với nước mắm chua ngọt, thì ngon tuyệt.

* Gỏi óc gạo trộn với bưởi và cơm dừa:

Luộc ốc cho chín, lể ra, trộn thêm chút tiêu, đường, hành rồi bắc chảo lên xào sơ qua. Sau đó trộn ốc vào với ruột bưởi, dừa nạo, rồi dùng nước mắm pha thêm chút đường, tỏi, ớt rưới đều lên. Sau cùng rắc thêm rau thơm, hành phi là có thể dùng được. Chính hương vị đặc trưng của ốc, vị chua của bưởi, vị béo của dừa hòa quyện vào nhau, tạo thành một món ngon khó tả. Muốn ngon hơn nữa chúng ta có thể cuốn gỏi với bánh tráng nem, chấm nước mắm cay. Nếu không dùng ốc gạo làm gỏi, thì ta cũng có thể dùng ốc đắng cũng rất ngon.

Ngày nay, ốc gạo cồn Phú Đa không còn thu mình trên vùng đất Vĩnh Bình, Chợ Lách, Bến Tre nữa mà đã được nhiều người biết đến nó như một sản vật thiên nhiên khá quý hiếm. Từ con ốc gạo miệt vườn của một số vùng sông nước ĐBSCL được chế biến ra nhiều món ăn dân dã ở vùng nông thôn, nay ốc gạo đã được người ta quan tâm đưa nó đến các nhà hàng, quán ăn lớn tại các tỉnh, thành. Và từ con ốc gạo đã làm ra những món ăn sang trọng, độc đáo hơn như: món ốc gạo chấy mỡ tỏi, lẩu mắm ốc gạo, ốc gạo um nước dừa, ốc gạo rang bơ, ốc gạo tiềm thuốc bắc ...

Cơm dừa Bến Tre

Bài viết được gởi đến cho Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch Bến Tre của bạn Tonnybao21 giới thiệu món ăn mới của xứ dừa Bến Tre “Cơm dừa Bến Tre”. Mời các bạn “thưởng thức” nha!:
 

Xin chào các bạn,
Mình xin giới thiệu một món ăn ngon:

Cơm dừa Bến Tre
Bến Tre được mệnh danh là xứ dừa. Gần đây, trên bàn ăn dưới bóng dừa của xứ sở này đã có thêm một món ăn mới không kém phần quyến rũ: cơm dừa.

Muốn ăn cơm dừa phải điện thoại đặt trước và hình như cho tới nay chỉ có Nhà hàng nổi ở thành phố Bến Tre mới phục vụ món ăn cầu kỳ này. Nấu cơm dừa tốn thời gian chừng 02 tiếng đồng hồ nên nhà hàng chỉ đặt làm từ 10 trái dừa trở lên, còn dưới con số này... hổng thèm nhận!

Làm cơm dừa, người ta dùng gạo ngon, sau khi vo sạch bằng... nước dừa, để cho ráo rồi cho vào trái dừa đem chưng cách thủy. Trái dừa dùng nấu cơm phải là dừa xiêm, sau khi chọn được trái vừa ý, người ta không đả động gì đến phần bên trong quả dừa, chỉ gọt cho quả dừa có hình dáng bắt mắt. Kế đó, cắt ngang một phần trên quả dừa để trút nước ra và dùng miếng cắt đó như cái nắp để đậy "nồi cơm dừa". Kế tiếp đầu bếp sẽ trổ tài cho gạo vào trái dừa, sau đó đổ nước dừa tươi vào vừa đủ rồi đậy nắp lại.

Nấu cơm dừa cái khó nhất là phải canh nước dừa và gạo phải đều nhau, nếu nhiều nước ít gạo và ngược lại thì cơm dừa sẽ nhão nhoẹt hoặc cứng ngắc, hỏng mất mùi vị. Cơm dừa ăn nóng mới ngon. Nếu để lâu, hạt cơm trắng ngần sẽ bị thấm thêm hơi dầu từ dừa sẽ ngả sang màu vàng nhạt. Một trái cơm dừa được tính 15.000đ.

Cơm dừa phải ăn cùng tôm rang dừa mới đúng gu. Tôm đất, tôm bầu, tôm lóng, tôm càng xanh sau khi lặt chân, rửa sạch và ướp gia vị từ đường, muối, bột ngọt để một lúc cho ngấm. Rang dừa cũng đơn giản, sau khi bỏ tôm lên chảo rang người ta cho nước cốt dừa vào chảo để lửa riu riu. Đến khi tôm ngấm nước cốt dừa chuyển sang màu đỏ quạch là coi như đã xong món tôm rang dừa. Lúc này thịt tôm ngấm dừa sẽ có mùi vị dai, giòn.

Tới Bến Tre mà chẳng nán lại dùng cơm dừa, tôm rang dừa thì xem như cuộc du lịch tới xứ dừa chưa trọn vẹn. Nếu đã có mặt xứ này thì hãy tranh thủ làm một "quả" cơm dừa để bổ sung thêm kho tàng ẩm thực phong phú và có thêm ấn tượng về vùng đất mang tên dáng đứng Bến Tre này.

Tonnybao21

Chất liệu dừa trong các món ăn

Nghiên cứu tư liệu từ sách “Dừa trong văn hóa ẩm thực Bến Tre”, mới thấy được sự phong phú đa dạng trong các món ăn bình dị mà người dân Nam Bộ nói chung và người dân xứ dừa nói riêng, đã kết hợp với chất liệu dừa chế biến ra nhiều món ăn rất độc đáo, hấp dẫn, rất đơn giản lại dễ làm. Những món ăn này cũng thường được dùng trong những bữa cơm thanh đạm hàng ngày, nhưng không kém phần bổ dưỡng. Các món ăn này ở làng quê hay chốn thị thành đều dễ dàng chế biến được cả.

* Thịt trâu, thịt bò, thịt nhái, thịt ếch xào lá cách với nước cốt dừa:

Đây là món ăn dân dã, khá quen thuộc với mọi người, nhưng gần gũi nhất là người dân làm nông nghiệp ở nông thôn. Cách chế biến rất đơn giản: Thịt trâu, thịt bò sau khi cắt mỏng ướp thêm gia vị (tỏi, hành, gừng, sả, ớt bâm nhuyễn) cho thấm. Bắt chảo dầu hay mỡ lên bếp khử hành, tỏi, rồi cho thịt vào chảo đảo đều, đến khi thịt chín mềm, cho nước cốt dừa vào đảo vài dạo, tiếp đến cho lá cách sắt sợi vào trộn đều lên là có thể dùng được.

Xào thịt bò thì phải chuẩn bị sẳn mọi thứ (nước cốt dừa, lá cách sắt sợi sẵn), bởi vì thịt bò vừa chín tới mới mềm và ngon, để lâu trên bếp lửa thịt sẽ bị dai. Xào thịt trâu thì có thể để trên bếp lửa lâu hơn thịt bò.

Xào thịt nhái, thịt ếch qui trình chế biến cũng tương tự như xào thịt trâu, thịt bò, khi ướp gia vị không dùng gừng cũng được.

Đối với các món này thì dùng với cơm trắng là hết sẩy. Hay dùng với bánh mì cũng rất tuyệt. Nước chấm kèm theo các món này thường là muối ớt vắt chanh hay nước nắm nguyên chất với vài lát ớt sắt mỏng.

* Mắm kho dừa:

Mắm kho dừa là món ăn làm rất dễ dàng, thường là các loại mắm cá linh, cá sặc,… từ chợ mua về. Thông thường để nấu nồi nắm kho dừa đúng điệu, phải dùng nước dừa để kho cho con nắm nhừ ra, rồi lược lại lấy phần nước, bỏ phần xương mắm. Sau đó cho tép, thịt heo, cá kèo, cá bống dừa hay cá lóc, cá rô, cá trê hoặc các loại cá khác vào. Để nồi nắm kho dừa phong phú, hấp dẫn ăn ít ngán, người ta cho thêm khổ qua, cà tím hay đậu bún vào ơ mắm. Đến khi các thứ trong nồi mắm gần chín, người ta cho nước cốt dừa vào, nêm nếm cho vừa ăn là hoàn tất nồi mắm kho dừa.

Đối với món ăn này, càng phong phú nhiều loại rau thì ăn càng ngon, càng hấp dẫn. Nếu ở thành thị thì có thể mua các loại rau thơm, giá, hẹ hay bắp chuối, rau muống, chuối cây được bào, cắt sẵn…. Nếu ở vùng nông thôn, thì dễ tìm các tìm các loại rau như: Rau má, rau nhút, rau ngỗ, rau tiêu, rau càng cua, rau cải trời, rau muống, rau kèo nèo, rau tai tượng, bắp chuối, chuối cây, chuối chát, khế chua… Người dân vùng nông thôn thường ăn món này với cơm trắng. Nếu dùng với bún thì cũng ngon không kém.

* Mắm chưng dừa:

Chế biến món này, người ta thường dùng mắm cá lóc. Trước khi chưng cho mắm vào tô sành, nêm thêm các gia vị (tiêu, hành, tỏi, ớt, gừng, bột nêm), rồi cho nước cốt dừa vào. Sau đó để vào nồi chưng cách thủy hay cho vào nồi cơm vừa mới chắt (cơm nấu bằng lửa) để chưng, khi thấy cơm chín thì mắm cũng sẽ chín.

Món ăn này cũng phong phú nhiều loại rau như phần ăn nắm kho dừa. Nhưng thực tế thì ăn đơn giản hơn, ngon nhất vẫn là ăn kèm với chuối chát, khế chua, rau sống hoặc ngọn rau lang, rau muống luộc... Dùng cơm trắng với món ăn nay thì không chê vào đâu được.

* Cá biển kho dừa:

Món ăn này có thể dùng nước dừa hay nước cốt dừa để kho đều được. Đối với cá biển kho nước dừa, thì thường kho chung với khóm. Sau khi làm sạch cá nếu cá to thì cắt khoanh vừa ăn, khóm cũng cắt vừa miếng ăn, sau đó cho một lượt vào nồi, ướp gia vị cho vừa khẩu vị, xóc đều lên cho cá ngấm gia vị, đậy nắp cho lại để lên bếp bắt đầu kho. Cá kho vừa cạn nước, cho một lượt nước dừa vào ngập mặt cá, dùng lửa riu riu nấu đến khi gần cạn nước cho hành lá vào, cho sôi vài dạo là nhắc xuống dùng được.

Ảnh: Tạp chí Ẩm thực

Đối với cá biển kho nước cốt dừa, thì không dùng khóm, cách ướp và nấu giống như cách nấu cá biển với nước dừa, nhưng đến khâu cá gần chín thì cho thêm nước cốt dừa vào là được.

Các loại rau ăn kèm theo món ăn này cũng giống như các loại rau giới thiệu ở các món ăn “Nắm kho dừa hay nắm chưng dừa”, tùy theo sở thích mà chọn loại rau ăn kèm hợp khẩu vị, ít tốn kém. Món ăn này ngon nhất vẫn là ăn với cơm trắng.

* Cá biển chiên dừa:

Cách chế biến này cũng đơn giản. Cá sau khi làm sạch, để ráo, cho ớt, sả, hành băm nhuyễn ướp vào. Nước cốt dừa cho vào chảo thắng đến độ bồng con, xếp cá đã ướp vào chảo chiên. Tiếp tục dùng lửa riu riu chiên cho đến khi vàng lớp dưới cá và trở lại lớp trên cho vàng nữa là được.

Món này ăn rất béo, thơm, giòn và dùng với cơm trắng, kèm theo rau sống và có thể chế biến thêm nước nắm chua ngọt để chấm rất tuyệt.

* Tương kho dừa:

Đây là món ăn dành cho người ăn chay hay mặn đều được. Tương ở đây là tương hột, chúng ta cứ cho hỗn hợp gồm nước cốt dừa và tương hột vào nồi đun lửa cho đến khi tương có độ sánh lại là được. Tuỳ theo khẩu vị mà nêm cho vừa ăn. Để nồi tương kho dừa thêm phong phú và ăn ít ngán, có thể thêm khổ qua, đậu hũ hay đậu bún vào cùng kho ăn rất ngon. Món này ăn với cơm trắng kèm với các loại  rau vườn hay rau thơm rất ngon.

* Cháo dừa:

Hiện nay, vẫn còn là món ăn ưa thích của nhiều người. Xưa kia đây là món điểm tâm của người dân xứ dừa ở nông thôn và được nhiều người ưa chuộng. Gạo nấu cháo dừa thường phải dùng gạo dẻo, có nhiều nhựa thì cháo mới ngon. Món cháo này phải dùng nguội là ngon nhất và mới cảm nhận hết được cái béo ngậy thật sự của dừa. Món này cách nấu rất đơn giản, chỉ cần nấu cho gạo nhừ ra thì cho nước cốt dừa vào đảo đều một lượt là xong ngay. Món này có thể ăn kèm với một ít muối ăn, bằng cách cho vào chén cháo tùy theo khẩu vị mặn nhạc của người dùng. Ăn cháo dừa với muối làm độ béo của dừa dịu hơn, ít gây ngán. Hay cháo dừa ăn với cá bống dừa, bống trứng, tép, thịt ba rọi kho khô. Ngoài ra, chúng ta có thể dùng cháo dừa với đường cũng rất ngon.

Cháo dừa ngày nay còn được biến tấu thêm khi nấu cùng với cá tra, cá lóc, nghêu, hến… Món này thường dùng kèm với bắp chuối làm ghém trộn với rau thơm xắt nhuyễn, chấm với nước mắm nguyên chất. Món này phải ăn nóng thì mới tuyệt.

Ngày nay đến xứ dừa muốn dùng các món ăn bình dị kể trên, du khách có  thể đặt trước ở các quán ăn hay nhà hàng trước 1 giờ đồng hồ là sẽ có dùng ngay./.

Các món ăn biến tấu từ "chuột dừa"

Sưu tra từ các tư liệu và sách “Bến Tre với văn hóa ẩm thực”, ở xứ dừa Bến Tre có món ăn dân dã, thú vị, được chế biến từ một loài vật có sẵn trong thiên nhiên, mà từ xưa đến nay người dân xứ dừa rất khổ sở vì nó. Bởi ít nhiều gì nó cũng làm ảnh hưởng đến kinh tế của chủ vườn. Loài vật này có cái tên gắn liền với loại cây đã bám đất, bám rễ từ lâu và dẻo dai trước bão giông, quật cường cùng con người Bến Tre trong đấu tranh và xây dựng xứ sở cù lao này, đó là “cây dừa”. Ở ngoài đồng thì loài vật này cắn phá ruộng lúa, vào trong vườn thì nó cắn phá trái dừa, nên người dân xứ dừa gọi nó là “Chuột dừa”.

 Cách chế biến đến phương pháp bắt chuột dừa cũng là đề tài cho giới “sành ăn” bàn cải. Theo như lý giải của người chế biến các món ăn này, thì chuột dừa hay chuột đồng thật ra chỉ là một, nhưng do môi trường sống của mỗi loài chuột có khi ở đất vườn trồng dừa, có khi trên đất ruộng cấy lúa nên có tên gọi khác nhau.

Từ xa xưa loài chuột đã được dân gian ví von thành những câu ca dao, tục ngữ, các mẫu chuyện ngụ ngôn hay được những người làm nghệ thuật sáng tác thành những điệu lý, câu hò, bài vè nói về chuột nghe rất hay.

Bắt chuột là một nghệ thuật và còn là nét văn hóa dân dã độc đáo ở xứ dừa, nhưng không phải ai cũng biết đến. Chính vì thế mà trong dân gian truyền miệng những câu ca dao nghe rất bùi tai:

Làm nghề bẫy chuột ít ai theo
Vừa hưởng thú vui lại đỡ nghèo
Chiều gài mỏi cổ bao giờ ngán
Sáng gỡ bầm tay mấy thuở lèo
Mưa nắng lội lầy chân bẩn nhớp
Tháng năm thanh thản ruột trong veo…

Nghề săn chuột dừa xuất hiện một cách ngẫu nhiên, có người nói xuất hiện vào những năm 80 của thế kỉ XX, khi những vườn dừa của Bến Tre được trồng mới sau giải phóng đồng loạt ra trái, thì cũng là lúc dừa Bến Tre bị dòng họ nhà chuột phá tơi tả, rụng nằm ngổn ngang dưới gốc dừa. Cũng vào thời điểm này, xuất hiện những người làm nghề săn chuột dừa chuyên nghiệp.

Theo kinh nghiệm của những người làm nghề săn chuột, thì khi khí trời nóng lên, đồng áng khô hạn, theo tập quán lũ chuột từ đồng trống lần lượt kéo nhau vào vườn trú ngụ trên những đọt dừa rất mát và những trái dừa là nguồn thức ăn, thức uống sẵn có tại chổ để chúng xơi. Cơm dừa là món mà loài chuột rất khoái khẩu, thường là những trái dừa cứng cạy hay còn gọi là dày cơm, dừa non. Trái dừa còn là phương tiện để chúng đua tài “khoét hang, moi lỗ, thử răng”. Vì thế, vào những ngày tháng này tại những vườn dừa Bến Tre trái dừa bị “chuột khoét” nằm trắng đất.

Tuy có nhiều cách bắt chuột, nhưng cũng không sao tiêu diệt hết được nó. Người dân xứ dừa phải tìm ra nhiều  phương pháp để bắt chúng như: Bẫy lồng, bẫy đập (được gài dưới gốc dừa), mồi nhữ chúng là cơm dừa. Hay người ta còn dùng biện pháp dân gian để bắt như: Dùng sào chọc cho chuột chạy ra tàu lá, rồi dùng giàn thun bắn rơi xuống đất để chó vồ. Cách bắt này người ta cho là trò chơi con nít, mang tính tiêu khiển cho vui là chính, nhưng dần dần về sau lại trở thành một nghề chuyên nghiệp và nghề này hoạt động nhiều nhất là vào mùa khô.

Bắt được chuột dừa, muốn có món ăn ngon phải trải qua các công đoạn chế biến, trước hết là sơ chế, thường có hai cách: thui rồi lột da và lột da không thui. Với cách thui rồi lột da, người ta thường sử dụng lửa rơm thui chuột bằng cách cho một lượt chuột vào trong đống rơm, thui cho cháy lông, nứt da, sau đó lột bỏ da làm sạch lại. Với cách lột da không thui, thường cắt bỏ đầu lột da từ trên xuống đến chân.

Sau khi sơ chế xong thịt chuột dừa, có thể chế biến ra rất nhiều món ăn, nhưng người dân xứ dừa thường chọn các món đơn giản, dễ làm, nhưng lại ăn rất ngon và hấp dẫn, ai cũng có thể làm được:

* Chuột dừa nướng

Ướp thịt chuột với tỏi, hành, sả, ớt bâm nhuyễn; muối, tiêu, bột ngọt, đường và ngũ vị theo yêu cầu, để vài giờ cho gia vị thấm vào thịt chuột, sau đó đem phơi nắng, rồi đem nướng thì càng ngon. Khi nướng thịt chuột phải sử dụng lửa than nướng mới ngon. Chúng ta có thể đặt thịt chuột trên vỉ hay cặp gắp để nướng cũng được; nướng đến khi nào thấy thịt chuột khô, vàng, thơm là có thể dùng được. Chuột dừa nướng chấm với nước tương, muối tiêu hay nước nắm tỏi ớt đều ngon cả. Mùi vị thịt chuột dừa nướng tỏa mùi rất thơm, ngon, hấp dẫn, ăn không ngán. Người dân xứ dừa thường dùng món ăn này với cơm nếp nấu nước cốt dừa hay xôi rất tuyệt.

* Chuột dừa quay nước cốt dừa (hay còn gọi là chuột dừa quay chảo)

Đối với món ăn này sau khi ướp gia vị vào thịt chuột dừa xong, bắc chảo mỡ (dầu) lên khử tỏi cho thơm, sau đó cho thịt chuột vào đảo cho đều đến khi thịt khô, săn lại, rồi cho  nước cốt dừa dão vào nấu lên, tiếp tục cho nước cốt dừa nguyên chất vào và thường xuyên đảo qua, đảo lại cho đến khi nước trong chảo còn hơi sền sệt, nhắc xuống cho ra đĩa, rắc đậu phộng rang lên. Món này khi chế biến có thể dùng trái khổ qua đèo và hành củ loại lớn thêm vào, để phong phú thêm món ăn và khi dùng ít ngán. Món ăn này do có hương vị của nước cốt dừa nên có vị béo, thơm, rất hấp dẫn.

* Chuột dừa xé phay
Thịt chuột dừa làm sạch, để ráo nước (nên chọn con to, mập để có nhiều thịt). Bắt nồi cơm lên bếp lửa than, đợi khi cơm vừa chắt nước xong, lấy lá chuối sạch lót lên trên mặt cơm, rồi để thịt chuột dừa vào đậy nắp nồi lại. Cơm chín thì đồng thời thịt chuột cũng chín tới và bốc mùi thơm; đem thịt chuột ra xé phay trộn với rau răm, chấm với muối tiêu, muối ớt vắt chanh, không thua gì thịt gà tơ thả vườn.

* Chuột dừa xáo lá cách với nước cốt dừa:

Món ăn này, thịt chuột phải được bầm nhuyễn, cách ướp thịt và khử thịt giống như cách làm “Chuột quay nước cốt dừa”, nhưng ở đây ta người dùng lá cách (sắt thành sợi). Cây lá cách là loại cây thiên nhiên, là loại rau sạch, có mùi thơm, ăn rất mát và nên thuốc, dễ tìm, nên người ta rất thích dùng nó xáo thịt chuột với nước cốt dừa. Món này dùng chung với cơm trắng hay bánh mì đều ngon cả.

Có thể khẳng định rằng, người dân xứ dừa không ưa loài chuột chút nào cả, nhất là loài chuột chuyên phá hại vườn dừa, nên tìm mọi phương cách để tiêu diệt nó. Tuy ghét nó mà nói vậy, nhưng phải công nhận rằng thịt chuột dừa ăn rất ngon, béo hơn chuột đồng, thịt nó trắng và có một mùi thơm đặc biệt. Có lẽ cả đời chúng chỉ ăn, uống chất bổ tiết ra từ trái dừa, nên cái ngon, cái béo của trái dừa đã thấm dần vào thịt của chúng, vì thế mà thịt chuột dừa rất thơm ngon.

Ngoài các món kể trên, chuột dừa còn được chế biến ra nhiều món ăn độc đáo, hấp dẫn khác như: Chuột dừa kho rau râm, chuột dừa xào củ kiệu, chuột dừa xào lăn, chuột dừa chiên rôti, chuột dừa nấu cà ri, chuột dừa nướng muối ớt, chuột dừa nấu cơm mẽ…. Các món ăn được chế biến từ chuột dừa rất giàu chất đạm và bổ dưỡng. Có thể nói, ăn thịt chuột dừa là mắc ghiền! Nếu một lần ghé thăm Bến Tre, du khách đừng quên thưởng thức món ăn dân dã, độc đáo, thú vị, mang đậm hương vị đặc trưng của xứ dừa này nhé!

Hương vị quê dừa

Bến Tre được hình thành trên ba dãy cù lao lớn, có hệ sinh thái rất phong phú đa dạng, trong đó dừa là nguồn nguyên liệu dồi dào mà từ lâu người Bến Tre đã biết tận dụng khai thác. Chính cái hương vị thanh ngọt của các loại dừa trên đất Bến Tre đã tạo nên  những đặc trưng riêng, mà khó có thể lẫn lộn ở bất kỳ nơi nào. Nhờ thiên nhiên ưu đãi mà đất của Bến Tre rất màu mỡ, phù hợp phát triển rất nhiều loại dừa khác nhau trên vùng đất này như: Dừa dâu, dừa chùm (trái nhỏ nhưng nước rất ngọt), dừa dứa (thơm mùi lá dứa), dừa xiêm xanh, dừa Tam quan…. Các loại dừa này người ta thường lấy nước để uống; nước dừa cũng là một trong những nguyên liệu góp phần làm nên các món ăn ngon. Ông bà xưa kia ở xứ sở này đã tận dụng cơm dừa, nước dừa để chế biến và làm nên những món ăn hấp dẫn, độc đáo, được lưu truyền từ đời nay sang đời khác, được nhân rộng đến nay và góp phần làm phong phú thêm sắc màu ẩm thực của xứ dừa Bến Tre.
MỨT DỪA

Mứt dừa là món ăn truyền thống khá quen thuộc trong ngày Tết, ngày giỗ… của người dân Nam bộ nói chung và Bến Tre nói riêng. Để làm được mứt dừa ngon, hấp dẫn, thì việc chọn trái dừa ngon là một yếu tố quan trọng nhất. Dừa phải là trái dừa vừa rám tới, chỉ lấy phần cơm bên trong. Cạy cơm dừa ra, gọt sạch lớp vỏ lụa màu nâu đen, sắt mỏng thành sợi dài, đều, rồi rửa sạch lại, để ráo, trộn  vào với đường cát trắng, sau đó để lên bếp lửa riu riu, xào lên liên tục, đến khi mứt dừa khô lại. Mứt dừa làm ra phải khô, ngọt đều thì mứt mới ngon và cũng có thể có dùng nhiều màu sắc khác nhau để pha trộn vào như màu hồng (từ củ dền), màu xanh (từ lá dứa) hay màu tím lá cẩm hoặc màu quả gấc… hay một số màu thực phẩm  khác để mứt dừa thêm màu sắc sinh động.

CHUỐI XÀO DỪA
Chuối xiêm nấu chín, xắc thành từng miếng nhỏ, đem khèo với nước cốt dừa pha với bột mì. Cho vào ít đường, muối, đậu phộng rang, bột khoai, thì món chuối xào dừa sẽ là món ăn tuyệt vời.

CHÈ THƯNG
Lấy cơm dừa non dát thành sợi mỏng, nấu với đậu phộng, đậu xanh, bột khoai, khoai lang, bột bán, nước cốt dừa… ăn với đá đập nhuyễn rất hấp dẫn. Chè thưng dùng nóng cũng rất tuyệt.


CHÈ BÍ NGÔ CỐT DỪA

Là món ăn bổ dưỡng, tăng cường miễn dịch cho cơ thể, làm đẹp da. Món ăn có vị ngọt thanh của bí ngô, cùng với vị béo ngậy của nước cốt dừa tạo nên hương vị đặc trưng của quê hương xứ dừa.

BÁNH XÈO

Bánh xèo là món ăn rất phổ biến của người Nam bộ, nhưng ở Bến Tre món bánh xèo lại được biến tấu ra nhiều hương vị khác như:

- Bánh xèo củ hủ dừa: Củ hủ dừa là phần đọt non của cây dừa xắc thành sợi làm rau để chiên bánh xèo rất thơm và ngọt.

- Bánh xèo hến, đặc biệt là hến vùng Chợ Lách rất ngọt, to nên rất được ưa chuộng.

Nguyên liệu làm nên chiếc bánh xèo ngon hay không còn phụ thuộc vào độ béo vừa phải của nước cốt dừa, cách chiên bánh, … Bánh xèo chỉ ăn ngon khi vừa mới chiên xong nhờ độ giòn, nóng kết hợp với các loại rau vườn như đọt xoài non, rau thơm, …

BÁNH BÒ DỪA NƯỚNG

Bánh bò dừa nướng có nguyên liệu chính là bột mì, bột nổi, trứng gà. Nhân bánh là dừa bào sợi xào với đường cát trắng và đậu xanh. Bánh bò dừa nướng dẻo dẻo cùng với vị béo của nhân dừa, vị thơm của mùi nướng ăn rất hấp dẫn.

BÁNH TÉT

Một loại bánh rất đặc trưng cho đất Bến Tre,  không thể thiếu trong các dịp giỗ, tết cổ truyền dân tộc. Đó là bánh tét. Bánh tét rất đa dạng nên có  rất nhiều sự lựa chọn cho người thưởng thức. Thông thường bánh tét có các loại nhân: đậu xanh, nhân chuối trái, nhân đậu xanh với thịt ba chỉ hay nếp xào với chuối xiêm bóp nhừ ra trộn với dừa rám bâm nhuyễn. Với độ khéo léo của người làm bánh, chiếc bánh tét ngày nay còn được bài trí rất đẹp mắt, người làm bánh tét gọi đó là bánh tét chữ.
     
ỐC SÀO NƯỚC CỐT DỪA 

Ốc sào nước cốt dừa có thể dùng ốc bưu (ốc bưu thì luộc trước sau đó lể ốc ra), ốc hút, …. có hương vị rất độc đáo, vị béo của dừa kết hợp với vị thanh ngọt của ốc làm cho món ăn không gây cảm giác ngán. Chế biến món này khâu ướp gia vị cực kỳ quan trọng, phải đảm bảo để đủ các loại gia vị như: ớt, xả , tỏi, muối, đường, nước mắm để tạo nên hương vị đặc trưng của món ăn.

TÉP RANG DỪA

Tép rang dừa là món ăn thường ngày của người dân Bến Tre, bởi cách chế biến đơn giản, dễ làm mà lại ngon và đặc biệt là có độ béo của nước cốt dừa. Hiện nay trong các thực đơn, “tép rang dừa” đã trở món ăn quen thuộc không chỉ ở Bến Tre mà còn phổ biến rộng rãi ra ngoài tỉnh. Tép rang dừa ăn với cơm trắng, dẻo thì không thể chê vào đâu hết.

CƠM DỪA

Để làm món này, người ta dùng gạo vo sạch bằng nước dừa, để ráo rồi cho vào trái dừa, đổ nước dừa tươi vào vừa đủ, rồi đậy nắp lại đem chưng. Dừa dùng nấu cơm ngon nhất là dừa xiêm, trái phải ở độ tuổi vừa nạo. Sau khi chọn được trái dừa, người ta gọt cho quả dừa có hình dạng đẹp mắt, rồi cắt ngang một phần trên quả dừa để trút nước ra và lấy miếng cắt đó làm nắp để đậy. Cơm dừa ăn với tôm rang mặn là món ăn vô cùng hấp dẫn, không thể quên.

THỊT HEO KHO NƯỚC DỪA (còn gọi là thịt kho tàu)

“Thịt kho nước dừa” là món đặc trưng của Bến Tre, bởi sau khi ướp thịt thì nguyên liệu chủ yếu để nấu là nước dừa. Nước dừa của Bến Tre có vị thanh ngọt nên khi chế biến xong có mùi vị đặc trưng thơm ngon, không ngán. Món ăn này không chỉ có ở  Bến Tre mà cả vùng sông nước miền Tây Nam Bộ. Tuy nhiên, thịt kho tàu ở Bến Tre vẫn là “nhất”, bởi Bến Tre là xứ sở rừng dừa, nên người dân ở đây chỉ dùng nước dừa để kho thịt, nước dừa ngấm vào từng miếng thịt và trứng vịt, tạo nên vị ngọt rất thanh. Thịt kho nước dừa đến khi sắc lại sẽ có màu tự nhiên rất đẹp, nhìn rất hấp dẫn.

CỦ HỦ DỪA HẦM VỚI BẮP GIÒ HEO

Đây là món ăn nhiều dinh dưỡng và hấp dẫn,  với hương vị ngọt ngào từ củ hủ dừa được lấy trên ngọn dừa, cùng với vị thơm béo của bắp giò heo hòa quyện vào nhau tạo nên món ăn đầy quyến rũ.



GỎI CỦ HỦ DỪA

Ngoài ra, trên cây dừa còn có một thành phần là “củ hủ dừa” chế biến ra món ăn rất ngon, được nhiều người ưu thích như: món gỏi, xào … rất ngọt, hấp dẫn và lạ miệng. Củ hủ dừa là phần ngon nhất của cây dừa, muốn làm được món ngon này chúng ta cần phải lựa củ hủ “già” tức là cây dừa nào càng lâu năm thì củ hủ dừa càng ngọt thanh và giòn. Món ăn kết hợp giữa củ hủ dừa với tôm, tai lợn ngâm chua, hoặc thịt bò và các loại rau củ khác. Đây là món ăn ít béo, thanh đạm.

Cùng với đất và người nơi đây, cũng như nguyên liệu từ dừa, đã góp phần chế biến đa dạng ra nhiều món ăn, làm phong phú và tô điểm thêm cho ẩm thực Bến Tre những màu sắc mới. Nếu một lần đến đây du khách cũng chưa cảm nhận hết hương vị của xứ sở quê dừa. Xin mời du khách hãy tìm đến xứ dừa lần  nữa để tiếp tục khám phá, thưởng thức và tin rằng du khách sẽ rất hài lòng về các món ăn khác có chất liệu  từ dừa./.